Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z kajakarstwem, szybko zauważysz, że na rzece używa się wielu specjalistycznych określeń. Terminologia kajakowa pomaga lepiej zrozumieć zasady pływania, instrukcje organizatorów spływów oraz zachowanie rzeki. Znajomość podstawowych pojęć sprawia też, że spływy kajakowe są bezpieczniejsze i bardziej komfortowe.
Kajak
Kajak to niewielka łódź przeznaczona do poruszania się po wodzie przy pomocy wiosła z dwoma piórami. W kajaku siedzi się przodem do kierunku płynięcia, a sama jednostka najczęściej przeznaczona jest dla jednej lub dwóch osób. Kajaki wykorzystywane w turystyce wodnej są zwykle wykonane z polietylenu lub laminatu i przystosowane do spokojnych spływów rzecznych. Same jednostki mogą być jednoosobowe, dwuosobowe, trzyosobowe, czteroosobowe lub nawet i więcej. W Polsce najczęściej pływa się kajakiem dwuosobowym z uwagi na charakter wód.
Kokpit
Kokpit to otwór w pokładzie kajaka, w którym siedzi kajakarz. To właśnie tutaj znajdują się nogi i tu wykonuje się wszystkie ruchy podczas wiosłowania oraz sterowania kajakiem. W kajakach turystycznych kokpit jest zwykle większy, aby łatwo było wsiadać i wysiadać.
Burta
Burta to boczna ściana kajaka. Wyróżniamy burtę prawą i lewą patrząc w kierunku dziobu łodzi. Znajomość tego pojęcia jest ważna podczas manewrowania kajakiem oraz przy instrukcjach wydawanych przez przewodników spływu.
Dziób
Dziób to przednia część kajaka, która jako pierwsza przecina wodę podczas płynięcia. To właśnie w kierunku dziobu porusza się kajak.
Rufa
Rufa to tylna część kajaka. W kajaku dwuosobowym na rufie siedzi zazwyczaj sternik, czyli osoba odpowiedzialna za kierowanie kajakiem.
Bakista / luk bagażowy
Bakista, czyli luk bagażowy, to zamykana przestrzeń w kajaku przeznaczona do przechowywania bagażu. W turystyce kajakowej wykorzystuje się ją do transportu rzeczy osobistych, jedzenia lub sprzętu podczas dłuższych spływów. Nie każdy model kajaka posiada dedykowany luk bagażowy.
Sternik
Sternik to osoba siedząca z tyłu kajaka (na rufie). Najczęściej jest to osoba cięższa i bardziej doświadczona, ponieważ to ona odpowiada za sterowanie kajakiem oraz utrzymywanie właściwego kierunku płynięcia.
Szlakowy / Szlakowa
Szlakowy lub szlakowa to osoba siedząca z przodu kajaka, czyli przy dziobie. Jej zadaniem jest przede wszystkim nadawanie tempa wiosłowania oraz obserwowanie przeszkód na rzece.
Wiosło
Podstawowym narzędziem każdego kajakarza jest wiosło. Składa się ono z drążka oraz dwóch końcówek służących do odpychania się od wody. Dzięki niemu kajakarz może poruszać się do przodu, skręcać oraz hamować.
Pióro wiosła
Pióro wiosła to płaska część znajdująca się na końcu wiosła. To właśnie pióro zanurza się w wodzie i wykonuje ruch napędzający kajak.
Bystrze
Bystrze to miejsce w rzece, gdzie nurt gwałtownie przyspiesza. Woda może tam tworzyć fale i silniejsze prądy. Takie miejsca powstają zwykle w zwężeniach rzeki lub przy przeszkodach w korycie. Podczas spływu kajakowego należy zachować szczególną ostrożność na bystrzach i odpowiednio sterować kajakiem. Najlepiej ustawić się na wprost, a nie bokiem względem prądu rzecznego.
Cofka
Cofka to prąd wody płynący w przeciwnym kierunku niż główny nurt rzeki. Najczęściej pojawia się za przeszkodami, takimi jak kamienie czy powalone drzewa.
Kontra
Kontra to jeden z podstawowych manewrów kajakowych. Polega na odpowiednim ruchu wiosłem, który pozwala skręcać kajakiem lub hamować jego ruch.
Podpórka
Podpórka to technika polegająca na podparciu się wiosłem o powierzchnię wody. Dzięki temu kajakarz może odzyskać równowagę i uniknąć wywrotki.
Cumka / cuma
Cumka to krótka lina przymocowana do dziobu lub rufy kajaka. Służy do przywiązywania lub przeciągania. Jest szczególnie przydatna podczas postoju lub przenoszenia kajaka na lądzie.
Przenoska
Przenoska oznacza przeniesienie kajaka lądem w miejscu, gdzie dalsza żegluga rzeką jest niemożliwa np. przy zaporach, jazach lub bardzo płytkiej wodzie. To często spotykany element przy dłuższych spływach kajakowych.
Dlaczego warto znać terminologię kajakową?
Znajomość podstawowych pojęć kajakarskich pomaga:
- lepiej zrozumieć instrukcje przed spływem;
- bezpieczniej poruszać się po rzece;
- szybciej nauczyć się techniki pływania kajakiem;
- swobodniej komunikować się z innymi kajakarzami.
Szczególnie podczas pierwszego spływu kajakowego warto poznać przynajmniej podstawowe terminy używane na rzece. Dzięki temu każda wyprawa stanie się łatwiejsza i bardziej komfortowa.
Terminologia kajakowa obejmuje wiele pojęć związanych zarówno z budową kajaka, techniką wiosłowania, jak i zachowaniem rzeki. Dzięki temu łatwiej się porozumieć korzystając ze spływu kajakowego. Znając podstawowe pojęcia nawet osoby początkujące mogą szybciej poczuć się pewniej podczas spływu i w pełni cieszyć się przygodą na rzece.